มารู้จักกับผู้เรียนระดับ B2 CEFR กันเถอะ

เหตุใดเราจึงควรรู้จักกับคุณสมบัติของผู้เรียนระดับ B2 ให้มากยิ่งขึ้น

ก่อนที่ทุกท่านจะได้รับทราบข้อมูลเกี่ยวกับคุณลักษณะของผู้เรียนระดับ B2 หลายท่านอาจสงสัยว่า เหตุใดบทความนี้จึงเลือกกล่าวถึงระดับ B2 โดยเฉพาะ เนื่องจากจริงๆ แล้ว Common European Framework of Reference for Languages หรือที่เรารู้จักกันดีในนาม CEFR ซึ่งเป็นกรอบอ้างอิงสากลที่ใช้กำหนดระดับความสามารถทางภาษาในยุโรปและทั่วโลกนั้น ได้จำแนกผู้เรียนออกเป็นสามกลุ่มหลัก หกระดับความสามารถย่อย เริ่มจากกลุ่มที่หนึ่ง ผู้ใช้ภาษาขั้นพื้นฐาน (Basic User) (ระดับ A1- A2) กลุ่มที่สอง ผู้ใช้ภาษาขั้นอิสระ (Independent User) (ระดับ B1–B2) กลุ่มที่สาม ผู้ใช้ภาษาขั้นคล่องแคล่ว (Proficient User) (ระดับ C1–C2) ผู้เขียนจึงอยากขอนำเสนอความสำคัญของความสามารถทางภาษาระดับ B2 ไว้สองประการ ซึ่งอาจทำให้ทุกท่านอยากเรียนรู้เกี่ยวกับคุณสมบัติของผู้เรียนระดับนี้มากยิ่งขึ้น

ความสำคัญของความสามารถทางภาษาระดับ B2 ประการแรก ได้แก่การที่ผู้เรียนระดับ B2 เป็นผู้ที่มีความสามารถทางภาษาในระดับที่ดี สามารถใช้ภาษาสำหรับการฟัง พูด อ่าน และเขียนได้อย่างถูกต้องและคล่องแคล่วทั้งหัวข้อที่ผู้เรียนมีความคุ้นเคย (familiar topics) เช่น ในบริบทของสถานศึกษา การทำกิจกรรมที่สนใจ และหัวข้อที่ไม่คุ้นเคย (unfamiliar topics) เช่น ในบริบททางวิชาการ การสนทนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับหัวข้อต่างๆ การทำงาน ความสามารถของผู้เรียนระดับ B2 ที่สามารถใช้ภาษาทั้งในทักษะด้านการแสดงออก (productive skill) และทักษะด้านการรับ (receptive skill) กับหัวข้อที่ไม่คุ้นเคยได้นี้เอง ถือเป็นคุณสมบัติที่เป็นจุดแบ่งสำคัญระหว่างผู้เรียนระดับ B1 และระดับ B2 ตามที่กรอบ CEFR ได้บรรยายไว้ เราจึงจะเห็นได้ว่าผู้เรียนระดับ B2 เป็นผู้เรียนภาษาที่สามารถสื่อสารข้อมูล ความคิดเห็น และเข้าใจสิ่งที่ตนเองฟังหรืออ่านได้อย่างหลากหลาย โดยไม่ถูกจำกัดด้วยพื้นฐานความสามารถทางภาษา หรือกล่าวโดยสรุปคือเป็นผู้เรียนที่มีลักษณะของผู้ใช้ภาษาขั้นอิสระ หรือเป็น Independent User อย่างเต็มตัว

ความสำคัญประการที่สองของระดับ B2 เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับนโยบายการยกระดับมาตรฐานภาษาอังกฤษในสถาบันอุดมศึกษา ฉบับล่าสุด ปีพ.ศ. 2567 โดยคณะกรรมการมาตรฐานอุดมศึกษาได้ประกาศให้สถาบันอุดมศึกษาทุกแห่งในประเทศไทยจัดให้นิสิต นักศึกษาสอบวัดความรู้และทักษะภาษาอังกฤษก่อนสำเร็จการศึกษา เป้าหมายของระดับความสามารถทางภาษาอังกฤษซึ่งผู้เรียนที่จบการศึกษาระดับปริญญาตรีที่ควรได้ ได้แก่ ระดับ B2 มหาวิทยาลัยและคณาจารย์ที่มีส่วนในการจัดการศึกษาให้กับผู้เรียนในระดับปริญญาตรีจึงมีหน้าที่ความรับผิดชอบที่จะนำระดับความสามารถ B2 ตามกรอบ CEFR มาออกแบบหรือปรับปรุงหลักสูตร และประยุกต์ใช้คำอธิบายความสามารถทางภาษา (descriptor) ของระดับ B2 เพื่อการพัฒนาการเรียนการสอน และการวัดประเมินผลอย่างต่อเนื่องและเป็นระบบ

ภาพรวมคุณสมบัติด้านการสื่อสารทางภาษาของผู้เรียนระดับ B2

หลังจากที่ทุกท่านเข้าใจถึงความสำคัญของการเป็นผู้เรียนระดับ B2 มากขึ้นแล้ว ผู้เขียนจะขอกล่าวถึงคุณสมบัติของผู้เรียนระดับ B2 โดยจะนำเสนอผ่านการสรุปคำอธิบายความสามารถทางภาษาจาก The CEFR Global Scale (Cambridge University Press, 2013, p.5) พร้อมยกตัวอย่างเพิ่มเติมเพื่อให้ผู้อ่านเห็นภาพความสามารถทางภาษาโดยรวมของผู้เรียนระดับนี้ชัดเจนยิ่งขึ้น ดังนี้

ผู้เรียนระดับ B2

• สามารถเข้าใจแนวคิดหลักหรือใจความหลัก (main idea) ของสิ่งที่อ่านและฟังทั้งในหัวข้อที่เป็นรูปธรรม (concrete topics) เช่น หัวข้อเกี่ยวกับอาหาร การเดินทางท่องเที่ยว การบรรยายลักษณะบุคคล สถานที่ สิ่งของ หรือหัวข้อที่ผู้เรียนมีความคุ้นเคยเนื่องจากเป็นสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินชีวิตทั่วไป รวมทั้งหัวข้อที่เป็นนามธรรม (abstract topics) เช่น หัวข้อที่เกี่ยวข้องกับแนวคิดที่ไม่สามารถจับต้องได้ อาทิ ความเสมอภาคทางสังคม ประเด็นทางสิ่งแวดล้อม ซึ่งล้วนต้องอาศัยทักษะการคิดวิเคราะห์และการทำความเข้าใจในสิ่งที่สื่อสาร รวมถึงความสามารถในการอภิปรายเชิงเทคนิค (technical discussion) ของสาขาวิชาเฉพาะต่างๆ อีกด้วย
• สามารถสื่อสารกับผู้พูดภาษาอังกฤษ หรือเจ้าของภาษา (native speaker) ได้อย่างคล่องแคล่วและเป็นธรรมชาติ การสื่อสารระหว่างผู้เรียนระดับ B2 และคู่สนทนามักเป็นไปโดยราบรื่น และไม่เกิดเป็นอุปสรรคต่อกันในทางการสื่อสาร (without strain for either party)
• สามารถสร้างงานเขียนที่มีเนื้อหารายละเอียดที่เหมาะสม มีความชัดเจน และสามารถเขียนถึงหัวข้อที่หลากหลาย รวมทั้งยังสามารถอธิบายมุมมองที่ตนเองมีต่อหัวข้อหรือประเด็นต่างๆ สามารถแสดงความคิดเห็นต่อข้อดี และข้อเสียของทางเลือกต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ในตอนท้ายนี้ สำหรับผู้อ่านที่มีความสามารถในการสื่อสารระดับ B2, C1 หรือ C2 แล้ว ท่านเป็นผู้ที่มีอิสระทางการสื่อสารภาษาอังกฤษ อันเป็นผลมาจากความมุ่งมั่น ตั้งใจ และประสบการณ์ทางภาษาที่สั่งสมผ่านมา ส่วนผู้อ่านที่กำลังฝึกฝนทักษะทางภาษา ทั้งจากการเรียนในห้องเรียนและนอกห้องเรียนเพื่อให้เดินทางมาถึงระดับกลาง (Intermediate) โดยเริ่มต้นที่ระดับ B1 นั้น Companion Volume ได้เปรียบเปรยช่วงเวลาของการเรียนรู้ภาษาในระดับนี้ไว้ว่าเป็น “intermediate plateau” (p. 174) หรือการที่ท่านเดินทางอยู่บนเขาที่มีลักษณะราบเรียบ แม้มีความก้าวหน้าทางภาษาเกิดขึ้น แต่ก็อาจรู้สึกว่าตนเองยังต้องเพิ่มพูนทักษะความสามารถต่างๆ และพยายามไต่ระดับอยู่ตลอดการเดินทาง แต่เมื่อถึงวันที่ได้เดินทางผ่านเขาอันราบเรียบบริเวณนี้ไปถึงยอดเขาทางภาษา และมีความสามารถในระดับ B2 แล้ว เมื่อมองย้อนกลับไปที่บริเวณเขาซึ่งท่านได้เดินทางผ่านมา ท่านจะภูมิใจและสนุกกับการใช้ภาษาแบบ Independent User รวมถึงยังพร้อมต่อยอดเดินทางไปยังเขาที่มียอดสูงกว่า และอาจมีวิวทิวทัศน์ที่สวยงามกว่ารอให้ได้ชื่นชมในระดับ Proficient User

References

ภาษาไทย

คณะกรรมการมาตรฐานการอุดมศึกษา. (2567). ประกาศคณะกรรมการมาตรฐานการอุดมศึกษา เรื่อง นโยบายการยกระดับมาตรฐานภาษาอังกฤษในสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ. 2567. กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม. https://www.ops.go.th/th/ches-downloads/edu-standard/item/9625-2567

ภาษาอังกฤษ

Cambridge University Press. (2013). Introductory guide to the Common European Framework of Reference (CEFR) for English language teachers. https://cefr.schools.ac.cy/downloads/GuideToCEFR.pdf

Council of Europe. (2020). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment – Companion volume. Council of Europe Publishing. https://rm.coe.int/common-european-framework-of-reference-for-languages-learning-teaching/16809ea0d4

บทความโดย อาจารย์สุชาดา สนองอุทัย
อาจารย์ประจำสถาบันภาษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์